Windykacja na koszt dłużnika czy sprzedaż długu
Windykacja na koszt dłużnika działa tylko wtedy, gdy dłużnik ma z czego zapłacić. Ustawa daje wierzycielowi-przedsiębiorcy odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, rekompensatę 40, 70 albo 100 euro i zwrot uzasadnionych wyższych kosztów, a sąd zasądza koszty procesu od przegranego. Jeśli jednak dłużnik jest niewypłacalny, wszystkie te kwoty są tylko na papierze, a opłaty zaliczone po drodze zostają u wierzyciela.
Ten tekst jest dla firmy, która ma fakturę po terminie i dostała ofertę „windykacji bez kosztów, płaci dłużnik”. Rozkładamy, co dłużnik rzeczywiście musi zapłacić, gdzie są haczyki w takich umowach i kiedy rozsądniej jest sprzedać dług za pewną kwotę.
Na czym polega windykacja na koszt dłużnika?
Firma windykacyjna nie pobiera od wierzyciela prowizji albo pobiera ją symbolicznie, a zarabia na kwotach doliczanych dłużnikowi: rekompensacie za koszty odzyskiwania należności, odsetkach i nocie za koszty windykacji. Podstawą jest ustawa z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Działa to wyłącznie między przedsiębiorcami. Wobec konsumenta takich kwot nie dolicza się.
Sam model nie jest niczym podejrzanym. Haczyk polega na tym, że dłużnik płaci te koszty dopiero wtedy, gdy płaci w ogóle. Jeśli nie zapłaci, umowa z firmą zwykle mówi, kto pokrywa wydatki sądowe i komornicze, i często jest to wierzyciel.
Co dłużnik musi zapłacić z mocy ustawy
| Pozycja | Wysokość | Podstawa |
|---|---|---|
| Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych | Stopa referencyjna NBP plus 10 punktów procentowych rocznie | art. 4 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom |
| Rekompensata za koszty odzyskiwania należności | 40 euro do 5 000 zł, 70 euro od 5 000 do 50 000 zł, 100 euro od 50 000 zł | art. 10 ust. 1 |
| Uzasadnione koszty ponad rekompensatę | W rzeczywistej, wykazanej wysokości, pomniejszone o rekompensatę | art. 10 ust. 2 |
| Koszty procesu | Opłata od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika według stawek minimalnych | art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego |
| Opłata egzekucyjna | Obciąża dłużnika, ale zaliczki na wydatki komornika wykłada wierzyciel | ustawa o kosztach komorniczych |
Rekompensata należy się bez wezwania, od dnia, w którym wierzyciel nabył prawo do odsetek, i przeliczasz ją po średnim kursie euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym faktura stała się wymagalna. Przy fakturze na 20 000 zł to 70 euro, czyli około 300 zł.
Czy dłużnik zapłaci koszty firmy windykacyjnej?
Tylko w części i tylko, jeśli wykażesz, że były uzasadnione. Rekompensata ryczałtowa przysługuje zawsze, ale wyższe koszty, na przykład prowizję firmy windykacyjnej, sądy oceniają indywidualnie i często je obniżają albo uznają za koszt wierzyciela. Nie licz więc, że prowizja kilkunastu procent w całości wróci od dłużnika. W praktyce wraca ryczałt i koszty procesu zasądzone w wyroku.
Dłużnicy zresztą rzadko płacą noty obciążeniowe za windykację dobrowolnie. Jeśli dłużnik zignoruje notę, jedyna droga do tych pieniędzy prowadzi przez sąd, a potem przez komornika.
Kiedy windykacja na koszt dłużnika nie działa
- Dłużnik nie ma majątku ani bieżących przychodów. Komornik umarza egzekucję jako bezskuteczną, a zaliczki na jego wydatki przepadają.
- Dłużnik ogłasza upadłość albo otwiera restrukturyzację. Wierzyciel zgłasza wierzytelność do masy i czeka na podział, w którym dłużnicy handlowi zwykle odzyskują niewiele.
- Dłużnik kwestionuje fakturę. Wtedy zaczyna się proces z dowodami, a koszty rosną po obu stronach.
- Umowa z firmą windykacyjną przewiduje opłatę za zamknięcie sprawy, wyższą prowizję na etapie sądowym albo obowiązek pokrycia kosztów przy nieskutecznej egzekucji. „Na koszt dłużnika” oznacza wtedy tylko etap polubowny.
Przed podpisaniem umowy poproś o odpowiedź na piśmie: kto płaci opłatę od pozwu i zaliczki komornicze, co się dzieje, gdy egzekucja jest bezskuteczna, i czy prowizja należy się także od wpłat dłużnika bezpośrednio do Ciebie. Pełną listę składników kosztu rozpisaliśmy w poradniku ile bierze firma windykacyjna.
Ile naprawdę kosztuje windykacja na koszt dłużnika
Weźmy fakturę na 20 000 zł od spółki z o.o., 8 miesięcy po terminie. Firma obiecuje windykację bez prowizji, płatną z kwot doliczonych dłużnikowi, a etap sądowy za 15 procent.
- Dłużnik płaci po pierwszym wezwaniu: dostajesz 20 000 zł plus odsetki, firma zatrzymuje rekompensatę i notę. To najlepszy scenariusz i zdarza się przy dłużnikach, którzy po prostu zwlekali.
- Dłużnik milczy, sprawa idzie do sądu: zaliczasz opłatę od pozwu 1 000 zł (w e-sądzie 250 zł), czekasz na nakaz, potem na komornika. Po skutecznej egzekucji dostajesz około 17 000 zł plus zwrot kosztów, po kilku miesiącach albo ponad roku.
- Egzekucja jest bezskuteczna: odzyskujesz zero, a zaliczone opłaty przepadają. Dług po umorzeniu egzekucji jest wart już tylko kilka procent nominału.
Ta sama faktura sprzedana dziś na giełdzie, według naszych jawnych reguł wyceny, to orientacyjnie 20 do 35 procent wartości, czyli około 4 000 do 7 000 zł po podpisaniu umowy cesji. Mniej niż w najlepszym scenariuszu windykacji, więcej niż w najgorszym i bez czekania.
Windykacja na koszt dłużnika czy sprzedaż długu
| Windykacja na koszt dłużnika | Sprzedaż długu na giełdzie | |
|---|---|---|
| Ile dostajesz | Do 100 procent, jeśli dłużnik zapłaci | Cena z oferty kupna, ustalona z góry |
| Kiedy | Gdy dłużnik zapłaci albo komornik ściągnie | Po podpisaniu umowy cesji |
| Kto ryzykuje niewypłacalność dłużnika | Ty | Kupujący |
| Koszty sądu i komornika | Zwykle zaliczasz Ty | Ponosi kupujący, jeśli wybierze pozew |
| Rekompensata 40, 70, 100 euro | Najczęściej zatrzymuje firma windykacyjna | Zostaje przy Tobie, bo ustawa zakazuje jej zbycia |
| Twój koszt | Zależy od umowy, często wyższa stawka w sądzie | Dyskonto w cenie, bez prowizji serwisu |
Ostatni wiersz tabeli o rekompensacie zaskakuje wiele firm. Art. 10 ust. 4 ustawy mówi, że roszczenia o rekompensatę nie można zbyć. Kiedy sprzedajesz fakturę, kupujący przejmuje należność główną i odsetki (art. 509 § 2 Kodeksu cywilnego), a rekompensata zostaje Twoim roszczeniem wobec dłużnika. Jeśli księgowość prowadzi biuro, notę i odsetki może przygotować w swoim programie dla biura rachunkowego jeszcze przed sprzedażą.
Kiedy wybrać windykację na koszt dłużnika, a kiedy sprzedaż
Windykacja na koszt dłużnika ma sens przy świeżym długu, kiedy dłużnik działa, ma klientów i konto, a zwłoka wynika raczej z bałaganu niż z braku pieniędzy. Wtedy wezwanie od firmy z doliczoną rekompensatą często wystarcza, a Ty nie płacisz nic.
Sprzedaż wygrywa, gdy dłużnik zalega także innym, przestał odbierać telefony, a faktura ma już kilka miesięcy. Każdy kwartał czekania obniża cenę, jaką zapłaci kupujący, a w transporcie dochodzi roczne przedawnienie frachtu, o którym piszemy na stronie windykacja należności transportowych. Gdy nie chcesz płacić za pozew, zobacz sprzedaż długu bez wyroku, a przy pojedynczych fakturach od kontrahentów skup faktur po terminie.
Czy można połączyć windykację na koszt dłużnika ze sprzedażą długu?
Tak, i często tak jest najrozsądniej. Wyślij własne wezwanie do zapłaty z odsetkami i rekompensatą zaraz po terminie. To nic nie kosztuje i jest warunkiem wystawienia długu na giełdzie: od wezwania musi minąć co najmniej 30 dni, a od terminu płatności 60 dni. Jeśli dłużnik nie zareaguje, wystaw dług na sprzedaż zamiast podpisywać umowę windykacyjną na rok. Różnicę między zleceniem a sprzedażą firmie windykacyjnej opisuje poradnik sprzedaż długu firmie windykacyjnej czy na giełdzie.
Od czego zacząć
Wpisz kwotę, wiek długu, status sądowy i typ dłużnika w kalkulatorze na górze strony. Zobaczysz widełki ceny, jaką kupujący zapłacą dziś, i porównasz je z tym, co realnie odzyskasz w windykacji po odjęciu kosztów i czasu. Reguły liczenia są jawne na stronie wycena wierzytelności, a proces sprzedaży na stronie sprzedaż długu.